Tak jak nasz pierwszy bejbik był niespodzianką, tak decyzja o kolejnym dziecku była już zaplanowana. Wiedzieliśmy, że chcemy rodzeństwa dla naszej córeczki i tym razem świadomie rozpoczęliśmy starania.
Niestety przeżyliśmy stratę drugiej ciąży. Było to dla nas bardzo trudne doświadczenie i nawet teraz nie jest mi łatwo o tym pisać. Ponieważ planowaliśmy tę ciążę, dobrze wiedzieliśmy, kiedy się pojawiła. Cieszyliśmy się nią od samego początku, dlatego jej utrata bardzo nas dotknęła.
Kiedy mogliśmy ponownie rozpocząć starania o rodzeństwo dla naszej córeczki, do przygotowań przykładaliśmy się jeszcze bardziej. Nie dlatego, że szukaliśmy winy albo uważaliśmy, że wcześniejszej stracie mogliśmy zapobiec. Nie na wszystko mamy wpływ. Chcieliśmy jednak zadbać o te rzeczy, które mogliśmy sprawdzić i omówić z lekarzem.
Zaczęliśmy zwracać większą uwagę na zdrowie, badania, przyjmowane leki i codzienne nawyki. Czy przed ciążą każda kobieta powinna wykonać ten sam zestaw badań? Co zrobić, jeśli chorujemy przewlekle albo stale przyjmujemy leki? I od czego właściwie zacząć przygotowanie organizmu do ciąży? Właśnie o tym będzie druga część artykułu.
Czy przed rozpoczęciem starań warto iść do lekarza?
Jeżeli planujemy ciążę, warto pomyśleć o konsultacji jeszcze przed rozpoczęciem starań. Nie dlatego, że z góry zakładamy jakiś problem. Taka wizyta może być po prostu okazją do spokojnej rozmowy o naszym zdrowiu, wcześniejszych ciążach, przyjmowanych lekach i codziennych nawykach.
Możemy zacząć od lekarza rodzinnego albo ginekologa. Jeśli chorujemy przewlekle, potrzebna może być również rozmowa ze specjalistą prowadzącym nasze leczenie. To lekarz, po poznaniu naszej historii, może zdecydować, czy potrzebne są dodatkowe badania, zmiana leczenia albo inny sposób przygotowania do ciąży.
Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób zaleca, aby przed ciążą omówić z lekarzem aktualne choroby, wszystkie przyjmowane preparaty, szczepienia, styl życia oraz historię zdrowotną rodziny. Co ciekawe, na swojej liście wskazówek CDC radzi również, żeby przynieść zapisane tematy do rozmowy. Nie jest to więc żadna przesada, ale całkiem rozsądny sposób przygotowania się do wizyty. CDC
Co powiedzieć lekarzowi podczas wizyty?
Lekarz powinien poznać informacje, które mogą mieć znaczenie dla planowanej ciąży. Warto powiedzieć mu:
- o obecnych i przebytych chorobach,
- o wcześniejszych ciążach, porodach oraz stratach,
- o przebytych operacjach i innym leczeniu,
- o wszystkich przyjmowanych lekach, witaminach, ziołach i suplementach,
- o alergiach,
- o chorobach występujących w najbliższej rodzinie,
- o trudnościach z zajściem w ciążę, jeżeli pojawiały się wcześniej,
- o swoich obawach i pytaniach.
Nie musimy opowiadać wszystkiego z pamięci. Sama wiem, że kiedy siedzimy już w gabinecie, nawet najważniejsze pytanie potrafi nagle wyparować z głowy. Szczególnie jeśli wizyta wiąże się ze stresem albo dotyczy trudnych doświadczeń.
Dlatego pytania można wcześniej zapisać na kartce lub w telefonie. Nikt nie powinien patrzeć na nas źle, kiedy podczas wizyty wyjmiemy przygotowaną listę. Dla mnie jest to raczej dowód, że chcemy świadomie zadbać o swoje zdrowie i dobrze wykorzystać czas przeznaczony na rozmowę.
Dobry specjalista, ale również człowiek
Za wiedzą lekarzy stoją lata nauki, praktyki i dalszego kształcenia w wybranej dziedzinie. W internecie możemy przeczytać bardzo dużo, ale przeczytanie kilku artykułów nie zastąpi wykształcenia medycznego ani możliwości spojrzenia na naszą sytuację indywidualnie.
Lekarz również jest jednak człowiekiem. Może być zmęczony, mieć gorszy dzień albo prowadzić rozmowę w sposób, który zwyczajnie nam nie odpowiada. Jedna pacjentka potrzebuje krótkich i konkretnych informacji, a inna chce dokładnego wyjaśnienia każdej decyzji.
Jeżeli nie czujemy się wysłuchane, wstydzimy się zadawać pytania albo po wizycie nadal nie rozumiemy otrzymanych zaleceń, możemy poprosić o dodatkowe wyjaśnienie. Możemy również skonsultować się z innym specjalistą. Zmiana lekarza nie musi oznaczać, że poprzedni nie miał wiedzy. Czasami po prostu potrzebujemy osoby, przy której czujemy się bezpiecznie i potrafimy otwarcie rozmawiać.
Choroby przewlekłe a planowanie ciąży
Cukrzyca, choroby tarczycy, nadciśnienie, padaczka, choroby autoimmunologiczne czy zaburzenia psychiczne nie muszą przekreślać planów o dziecku. Mogą jednak wymagać wcześniejszego przygotowania, ustabilizowania stanu zdrowia albo zmodyfikowania leczenia. Nie będę opisywać, jak przygotować się do ciąży przy każdej z tych chorób, ponieważ byłoby to nieodpowiedzialne. Dwie osoby z tym samym rozpoznaniem mogą przyjmować inne leki, mieć inne wyniki i potrzebować zupełnie innej opieki.
Najważniejsze jest to, aby nie ukrywać choroby przed lekarzem i nie czekać z rozmową do momentu zobaczenia dwóch kresek na teście. Wcześniejsza konsultacja daje specjaliście czas na ocenę stanu zdrowia i ustalenie dalszego postępowania. Dotyczy to również zdrowia psychicznego. Jeśli korzystamy z pomocy psychiatry lub psychologa, leczymy depresję, zaburzenia lękowe albo inną chorobę, warto powiedzieć o planowanej ciąży osobie prowadzącej leczenie. Nie należy samodzielnie rezygnować z terapii ani odstawiać leków.
Leki przed ciążą – nie odstawiaj ich samodzielnie
Kiedy zaczynamy myśleć o ciąży, możemy przestraszyć się, że przyjmowany lek zaszkodzi dziecku. Pierwszą reakcją bywa wtedy chęć natychmiastowego odstawienia preparatu. Nie zawsze jest to jednak bezpieczne. Niektóre leki można nadal stosować, inne wymagają zmiany dawki, zamiany na inny preparat albo wcześniejszego odstawienia. Są również choroby, przy których przerwanie leczenia mogłoby zaszkodzić kobiecie, a pośrednio także planowanej ciąży. Taką decyzję powinien podjąć lekarz po uwzględnieniu korzyści i możliwego ryzyka. Na wizytę warto zabrać pełną listę stosowanych preparatów. Dotyczy to nie tylko leków na receptę, ale również środków przeciwbólowych, leków dostępnych bez recepty, witamin, mieszanek ziołowych i suplementów. Słowo „naturalny” nie oznacza automatycznie, że dany produkt jest odpowiedni podczas starań lub ciąży. Nie chodzi o to, żeby bać się każdego lekarstwa. Chodzi o to, aby niczego nie odstawiać, nie zamieniać ani nie rozpoczynać na własną rękę. Zalecenia dotyczące leków powinny być dopasowane do konkretnej pacjentki. ACOG, CDC
Czy trzeba wykonać badania przed ciążą?
W internecie możemy znaleźć gotowe „pakiety badań przed ciążą”. Czasami lista jest tak długa, że człowiek zaczyna się zastanawiać, czy do laboratorium powinien pójść z jedną ręką, czy od razu oddać całą siebie. Nie istnieje jednak jeden identyczny zestaw badań odpowiedni dla każdej kobiety. Innych badań może potrzebować zdrowa osoba bez wcześniejszych problemów, innych kobieta chorująca przewlekle, a jeszcze innych osoba po stratach ciąż lub mająca trudności z zajściem w ciążę. Lekarz może wziąć pod uwagę między innymi nasz wiek, stan zdrowia, przyjmowane leki, wcześniejsze ciąże, wyniki poprzednich badań i choroby występujące w rodzinie. Dopiero na tej podstawie zdecyduje, które badania mają uzasadnienie.
Nie oznacza to, że nie możemy zapytać o konkretne badanie. Warto jednak dowiedzieć się, po co miałoby zostać wykonane i co zmieni jego wynik. Decyzje dotyczące diagnostyki powinny wynikać ze wskazań medycznych, a nie tylko z długości gotowego pakietu oferowanego przez laboratorium. Pacjent.gov.pl
Szczegółowo zajmiemy się tym w osobnym artykule: „Jakie badania warto zrobić przed ciążą?”.
Szczepienia i kontrola stomatologiczna
Podczas konsultacji warto zapytać również o szczepienia. Możemy sprawdzić posiadaną dokumentację i powiedzieć lekarzowi, których chorób nie przechodziłyśmy albo czego zwyczajnie nie pamiętamy.
Niektóre szczepienia mogą być zalecane przed ciążą, inne wykonuje się również w jej trakcie, a część wymaga zachowania odpowiedniego odstępu przed rozpoczęciem starań. Z tego powodu nie będziemy tworzyć własnego kalendarza. Lekarz powinien ocenić sytuację zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych i historią zdrowotną konkretnej pacjentki. Aktualny program publikuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH. Program Szczepień Ochronnych 2026
Dobrym krokiem może być także wizyta u dentysty. Łatwiej spokojnie zająć się próchnicą, stanem dziąseł lub innym problemem jeszcze przed rozpoczęciem starań, niż odkładać wszystko do momentu, kiedy pojawi się ból. Nie oznacza to oczywiście, że podczas ciąży nie można leczyć zębów. Chodzi o wcześniejsze zadbanie o zdrowie jamy ustnej i rozwiązanie znanych problemów.
Jak styl życia wpływa na przygotowanie do ciąży?
Przygotowanie organizmu do ciąży nie wymaga przeprowadzenia detoksu, kupienia szafki suplementów ani rozpoczęcia wyczynowych treningów. Zazwyczaj większe znaczenie mają zwykłe, powtarzane każdego dnia działania. Warto przyjrzeć się diecie, ilości ruchu, odpoczynkowi i jakości snu. Ważna jest również rezygnacja z palenia, alkoholu oraz innych używek. Jeśli samodzielne odstawienie używki jest trudne, nie trzeba udawać, że problemu nie ma. Można poprosić lekarza o pomoc i wskazanie odpowiedniego wsparcia.
Nie będę przekonywać, że każda kobieta przed ciążą musi osiągnąć konkretną wagę. Zarówno niedowaga, jak i nadmierna masa ciała mogą wiązać się z ryzykiem zdrowotnym, ale odchudzanie nie powinno polegać na głodówkach ani gwałtownych dietach. Jeżeli masa ciała albo sposób odżywiania budzą nasze obawy, warto porozmawiać z lekarzem lub dietetykiem. Trzeba także uwzględnić zdrowie psychiczne i warunki, w których żyjemy lub pracujemy. Lekarzowi warto powiedzieć o kontakcie z chemikaliami, metalami ciężkimi albo innymi potencjalnie szkodliwymi substancjami. Nie po to, aby od razu się przestraszyć, ale żeby sprawdzić, czy potrzebne są dodatkowe środki ostrożności.
Dokładniej o diecie, folianach i codziennych nawykach opowiemy w kolejnym artykule: „Jak przygotować organizm do ciąży? Kwas foliowy, dieta i styl życia”.
Przygotowania dotyczą również przyszłego taty
Czasami można odnieść wrażenie, że przygotowanie do ciąży jest wyłącznie zadaniem kobiety. To ona ma zrobić badania, zmienić dietę, zrezygnować z używek, przyjmować suplementy i najlepiej jeszcze przestać się stresować. Tymczasem do zapłodnienia potrzebne są dwie osoby.
Nie mówi się właściwie o „sile plemników”. Lekarze oceniają parametry nasienia, między innymi liczbę lub stężenie plemników, ich ruchliwość i budowę. Ma to znaczenie, ponieważ plemnik musi dotrzeć do komórki jajowej i być zdolny do zapłodnienia. Sam wynik badania nasienia nie daje jednak prostej odpowiedzi „płodny” albo „niepłodny” i powinien być interpretowany przez specjalistę. Nie oznacza to również, że każdy mężczyzna musi wykonać badanie nasienia jeszcze przed rozpoczęciem starań. Taką diagnostykę rozważa się w zależności od sytuacji pary, czasu trwania starań i historii zdrowotnej.
Przyszły tata także powinien powiedzieć lekarzowi o swoich chorobach i przyjmowanych lekach. Warto, aby zadbał o ruch, dietę, sen i ograniczenie używek. Europejskie Towarzystwo Urologiczne wskazuje, że u mężczyzn z niepłodnością otyłość, mała aktywność fizyczna, palenie oraz duże spożycie alkoholu są związane z gorszą jakością nasienia. Nie oznacza to, że jedna zmiana stylu życia zagwarantuje ciążę, ale pokazuje, że zdrowie partnera również ma znaczenie. EAU – wytyczne dotyczące niepłodności męskiej Produkcja i dojrzewanie plemników wymagają czasu, dlatego efekty zmian nie pojawiają się z dnia na dzień. Najważniejsze, aby przygotowania potraktować jako wspólną sprawę. Nie tylko przyszła mama ma o siebie dbać i pamiętać o wszystkim.
Co omówić z lekarzem przed rozpoczęciem starań?
- obecne i przebyte choroby,
- wcześniejsze ciąże, porody i straty,
- operacje oraz dotychczasowe leczenie,
- wszystkie leki, suplementy, witaminy i zioła,
- historię szczepień,
- choroby występujące w rodzinie,
- zdrowie psychiczne,
- używki i codzienne nawyki,
- warunki pracy i kontakt ze szkodliwymi substancjami,
- potrzebę wykonania badań,
- zdrowie oraz przygotowanie przyszłego taty.
Lista jest pomocą w rozmowie, a nie gotowym planem leczenia. O potrzebnych badaniach, lekach i dalszym postępowaniu powinien zdecydować lekarz po poznaniu indywidualnej sytuacji pacjentki.
Dodaj komentarz